Terugblik op kwaliteitsjaar 2012

Sterker in professionaliteit

Terugblik op kwaliteitsjaar 2012

24 maart 2017 Blog 0

09/01/2013

Net als vorig jaar, wil ik ook nu in de eerste week van het nieuwe jaar, terugblikken op het afgelopen jaar.

Inholland
Het eerste deel van het jaar stond in het teken van de accreditatie van MEM-Inholland. Nadat daar de kennisinfrastructuur was opgezet, de verschillende commissies in hun rol groeiden, het eindniveau van de opleiding expliciet was doorvertaald naar beoordelingscriteria voor het afstuderen en de onderzoekslijn was geïmplementeerd, waren we klaar voor de heraccreditatie. Het resultaat was bemoedigend: 15 van de 16 NVAO criteria waren voldoende en binnen criterium 16 (toetsing en niveau) was ook het toetsgedeelte aan de maat. Alleen het aantonen van het HBO niveau was nog niet helemaal gelukt. Achteraf ook wel logisch omdat het nu eenmaal wat langer duurt voor studenten de vruchten van al deze verbetermaatregelen kunnen plukken en zichtbaar kunnen maken. Dat gaat niet van de ene op het andere semester; daar is meer tijd voor nodig. Tijd die de opleiding gelukkig heeft gekregen. Met vertrouwen zie ik de afloop van dit traject (medio 2013) tegemoet.

Examencommissies en eindniveau
Door de Inholland-affaire werd overigens ook duidelijk dat er veel meer opleidingen zijn die worstelen met de borging van het eindniveau, de rol die de examencommissie hierbij speelt en de wijze waarop competenties door betrouwbare en valide toetsen kunnen worden aangetoond. Reden voor Paul Delnooz, lector bij Avans en mij om de handen ineen te slaan en samen een training te ontwikkelen voor managers, leden van examencommissies en stafmedewerkers rond dit thema. Delnooz richt zich daarbij op het verhogen van het niveau. Hij laat zien dat HBO studenten, net als universitaire bachelors, in staat moeten zijn bronnen en informatie kritisch te beoordelen, dit moeten kunnen omzetten in een onderzoeksdesign om op die manier nieuwe kennis te genereren en toe te passen. Een in mijn ogen revolutionaire benadering die veel verder gaat dan de huidige HBO-praktijk . Zijn visie op onderzoek vindt u hier.

Mijn deel van de training bestaat er uit dat ik commissies en directie laat zien hoe je de kennisinfrastructuur opzet, hoe je vanuit een visie op het beroep, op de reflective practitioner, op praktijkgericht onderzoek en op de levenslange leerder, het eindniveau kan bepalen en dat duurzaam kan borgen in leerdoelen, toetsmatrijzen, steekproefsgewijze toetscontroles enz. Essentieel hierbij is dat de cultuur van de opleidingen, als gevolg van de andere positie, rol en verantwoordelijkheid van de examencommissie, noodzakelijkerwijs moet transformeren van een politiek-ambtelijke naar een professionele.

Onze training hebben we inmiddels op tal van hogescholen gedraaid en ook in 2013 is de animo hiervoor nog onveranderd groot. In het najaar heb ik hierover ook een lezing gegeven op het landelijke factacongres.

Samen met John Huizinga, voorzitter van de landelijke voorzitters van examencommissies educatie, ben ik nu aan het verkennen of we een quick scan kunnen ontwikkelen. Examencommissies kunnen dan aan de hand van deze scan een beeld krijgen van hun goede en zwakke kanten. Relevante aspecten van de scan zijn de visie op beroep en eindniveau, de duurzame werking van het toetssysteem, de cultuur, de kennisinfrastructuur en de bezetting van de commissies. Binnenkort willen we deze scan gaan voorleggen aan de HBO raad.

HBO versus universiteit
Medio 2012 heb ik voor het eerst een academische opleiding richting accreditatie begeleid. Het betrof de bachelor tandheelkunde van de UvA/ VU. Interessant hieraan was dat het niveau binnen de universitaire wereld helemaal geen issue is. Docenten zijn zeer hoog opgeleid, het onderzoek zit iedereen in de vezels, door de peer review bij het publiceren van wetenschappelijke artikelen is iedereen gewend aan het geven en ontvangen van feedback en het elkaar aanspreken op kwaliteit. Ook het zogenaamde kalibreren (docenten nemen voorafgaand aan een module of een toets met elkaar door wat zij precies onder de beoordelingscriteria verstaan; hoe zij dat moeten interpreteren en hoe zij dat moeten toepassen) is vanzelfsprekend. Uit steekproefsgewijze controles van het afstudeerwerk van de examencommissie bleek zelden of nooit een afwijking van meer dan 0.5 punten t.o.v. de beoordelaars. Zeer betrouwbaar toetsen kan dus wel degelijk. Op dit gebied kan het HBO nog veel leren van de universiteit.

De cultuur en de organisatie is echter weer een ander verhaal. Autonome hoogleraren en een absolute voorkeur en soms ook voorrang voor onderzoek boven onderwijs, maken visiegerichte aansturing moeilijker. Daar kan mijns inziens de universiteit weer wat leren van het HBO.

Projectleiding heraccreditatie en toetsimplementatie
Sinds de zomervakantie ben ik projectleider voor de implementatie van het toetsbeleid AAFM bij Avans. Het betreft hier het optimaliseren van alles rond toetsing en examinering. Competentieniveaus invoeren, leerdoelen en subleerdoelen formuleren, toetsmatrijzen ontwikkelen, toetsen op basis van toetsmatrijzen maken, kwaliteitseisen aan de toetsing stellen, de examen- en toetscommissie equiperen enz. Grote groepen docenten werken gepassioneerd in dit traject. Naar verwachting staat er rond de zomervakantie een mooi en vooral ook duurzaam toetssysteem dat als voorbeeld voor vele andere opleidingen kan dienen.

Ook werk ik sinds de zomer als projectleider bij een opleiding die in een hersteltraject zit. Ditzelfde doe ik als adviseur bij een andere opleiding van een andere hogeschool. Het spreekt voor zich dat ik daarover op deze plek en op dit moment niet kan en mag uitweiden.

Innovatietrajecten
Als adviseur ondersteun ik twee lectoren van hogeschool Zuijd bij het op gang brengen van innovatietrajecten. Het gaat er hierbij om opleidingen te ondersteunen bij het vertalen van innovatieve ideeën naar projectvoorstellen en projectuitwerkingen. Uiteindelijk moeten deze verschillende trajecten intensief hun kennis en ervaringen gaan uitwisselen en moet er een community of practice rond innovatie gaan ontstaan.

Voortgezet onderwijs
Binnen het voortgezet onderwijs was ik dit jaar actief als projectleider van de implementatie van het interne visitatiesysteem van Arentheemcollege. Dit project krijgt ook in 2013 een vervolg. Samen met Dick Helder, directeur van een van de Arentheemscholen, heb ik over onze ervaringen een workshop georganiseerd voor bestuurders en directeuren van VO scholen. Ook dit krijgt begin 2013 een vervolg. Directeuren, en zeker niet alleen directeuren van zwakke scholen, willen graag met elkaar ervaringen uitwisselen over de relevante kwaliteitsvraagstukken.

Ook heb ik als procesbegeleider een 24 uurssessie voor managers en teamleiders van het Helen Parkhurstcollege in Almere geleid. Doel was om de Daltonvisie te vertalen in concrete didactische richtlijnen voor concrete lessen. Het doet me goed dat ik vlak voor de kerstvakantie hoorde dat de school de resultaten volop aan het implementeren is.

Trainingen
Het jaar begon met het verzorgen van de SBO-leergang over de samenwerking binnen professionele onderwijsteams en een workshop over kwaliteit en accreditatie die ik samen met Pieter Mostert en Peter Kwikkers verzorgde. In het onderdeel over de professioneel samenwerkende onderwijsteams heb ik de resultaten van mijn onderzoek bij circa 90 respondenten verwerkt.

Al mijn ervaringen op het gebied van professionalisering en kwaliteit met het VO en met het HBO heb ik in 2012 vertaald in een scholingsaanbod. De uitvoering van deze training ligt bij Harry Vos. Hij is gelieerd aan de Deursen Onderwijsgroep. Beiden streven wij naar een kwaliteitsniveau van 8 of meer. Gelukkig zijn wij hier beiden vorig jaar in geslaagd. Binnenkort komt ons aanbod op de site van de VO raad.

Nederlands Netwerk Kwaliteit
Als lid van de agendacommissie voor het Nederlands Netwerk voor Kwaliteit van het hoger onderwijs, heb ik twee bijeenkomsten georganiseerd, n.l. over kwaliteitscultuur & HRM en over de ervaringen met en van MEM-Inholland. Samen met de MBO-raad ben ik nu bezig een gezamenlijke bijeenkomst voor MBO en HBO te organiseren in april 2013.

Samenvattend kijk ik terug op een zeer interessant kwaliteitsjaar. Ik besef dat de nasleep van Inholland voor de HBO opleidingen in Nederland niet leuk is, maar ik zie tegelijkertijd dat het wel degelijk mogelijk is om snel zeer grote verbeterslagen te maken.

Geef een reactie